Τι σημαίνει η λέξη ‘μπάτσος’; Η Τουρκική προέλευση της λέξης | Ανοπαία ατραπός
Ανοπαία ατραπός

Τι σημαίνει η λέξη ‘μπάτσος’; Η Τουρκική προέλευση της λέξης

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ:ΔΙΑΦΟΡΑ, ΙΣΤΟΡΙΑ
11 Νοεμβρίου 2016 20:26:00

Η μαγεία της ελληνικής γλώσσας δεν κρύβεται μόνο στη γλώσσα της Διανόησης
αλλά και στη γλώσσα των απλών ανθρώπων (αλλά μεγάλων ποιητών), όπως
καταγράφονται στη λαϊκή τραγουδοποιία, είτε είναι ανώνυμη (δημοτικά
τραγούδια), είτε επώνυμη (λαϊκά τραγούδια)
Μελετώντας το ρεμπέτικα τραγούδια της δεκαετίας του 1930 θα ακούσετε
σπάνια τη λέξη μπάτσος.

Το ‘μπάτσος’ (από το τουρκικό bac > αστυνόμος, φοροεισπράκτορας) πάντα με
υποτιμητική σημασία, αρχικά, δήλωνε τον τούρκο φοροεισπράκτορα, που
έπαιρνε αυθαίρετα και δια της βίας χαράτσια από τους υπηκόους (λέτε,
σήμερα, να μετονομαστούν σε ‘μπάτσοι’ οι υπάλληλοι της ΔΕΗ;)
Η λέξη μπάτσος αναφέρεται, μάλλον, για πρώτη φορά σε τραγούδι στο ‘τούτοι
οι μπάτσοι που ήρθαν τώρα’ σε ηχογραφημένο το1928, Νέα Υόρκη από τον
Γιαννάκη Ιωαννίδη και στο μπουζούκι τον Μανώλη Καραπιπέρη
Υπάρχει και ένα άλλο τραγούδι αρκετά πιο αθυρόστομο και με την πασίγνωστη
κατάληξη ‘μάγκες πιάστε τα γιοφύρια/ μπάτσοι κλ…’. Η παρακάτω εκτέλεση,
όμως, πρέπει να θεωρείται νεότερη και δε συνάδει με το ρεμπέτικο πνεύμα
της δεκαετίας του 1930

Από τα παραπάνω καταλαβαίνουμε ότι ο μπάτσος δε συνδέεται άμεσα με τον
χωροφύλακα (γι αυτό και το ‘μπάτσοι και χωροφυλάκοι’. Ίσως, ο μπάτσος να
ήταν ο χαφιές, ο παρακρατικός, που συνεργαζόταν με την αστυνομία για να
δέρνει τον κοσμάκη με την ανοχή και την εποπτεία της αστυνομίας.
Το 1934 η λέξη ‘μπάτσος’ αναφέρεται και στο τραγούδι με τίτλο ‘μάγκες’ του
Μπάτη (αναφέρεται ως ερμηνευτής του τραγουδιού, αλλά στην πραγματικότητα
τραγουδά ο Παγιουμτζής). Πρόκειται, στην πλειοψηφία τους, για παλιά
μουρμούρικα δίστιχα της φυλακής
Ήρθαν μπάτσοι βρε και μας πήραν
και στου Συγγρού καλέ μας πήγαν
Θα ‘ρθούνε μπάτσοι να ορκιστούνε
και ψέματα να μη σας πούνε
Οι ρεμπέτες της δεκαετίας το 1930 είχαν πολύ προσεκτική και σεμνή έκφραση.
Δε χρησιμοποιούσαν βωμολοχίες, ούτε σεξουαλικά υπονοούμενα.Οι αστυνόμοι
ήταν γνωστοί και ως ‘καρακόλια’. Ο Μάρκος Βαμβακάρης τους αποκαλεί
‘μαύρους’ στο ‘χθές το βράδυ στο σκοτάδι’, 1935
Χτες το βράδυ στο σκοτάδι
Με στριμώξανε δυο μαύροι
Όσο και αν μας κάνει εντύπωση στα γνήσια ρεμπέτικα του 1930 υπάρχουν οι
ευγενικές εκφράσεις (όπως και ευγενικοί ήταν οι ρεμπέτες): ‘έρχεται η
αστυνομία’ και το ‘κυρ αστυνόμε, μη βαράς’ ίδιος στίχος και στο
‘λαχανάδες’ καθώς και στο ‘μανάκι μου’
είμαι πρεζάκιας, του Γιοβάν Τσαούς.
Σαν αποθάνω φίλε μου
έρχεται αστυνομία
μετά το σκουπιδιάρικο
και κάνει την κηδεία
Κάτω στα λεμονάδικα (Οι λαχανάδες), συνθέτης: Παπάζογλου, έτος ηχογρ.1934
Κυρ αστυνόμε μη βαράς…
Μανακι μου
Κυρ-αστυνόμε, μη βαράς
δεν φταίω εγώ ο φουκαράς
Το τραγούδι είναι παραδοσιακό της Μ. Ασίας. Έχει ηχογραφηθεί  το 1925 από
την Μαρίκα Παπαγκίκα και από τότε έχουν ακολουθήσει εκατοντάδες ερμηνείες.


Πηγή 24 γράμματα – Γιώργος Δαμιανός


Ενημέρωση μέσω e-mail

Συμπληρώστε το email:



Βιογραφικό

Χρήστος Κασταμονίτης

Ο Χρήστος Κασταμονίτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Φοίτησε στο πανεπιστήμιο του Coventry στην Αγγλία, όπου και σπούδασε Επιστήμη Ηλεκτρονικών Υπολογιστών. Έχει μεταπτυχιακό στο Management από το πανεπιστήμιο του Υork στην Αγγλία. Είναι μέλος του Project Management Institute. Εργάζεται ως Senior Business Process Analyst στις Βρυξελλες. Εχει Αρθρογραφησει στα περιοδικά "Τρίτο Μάτι", «Hellenic Nexus» ,"ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ". Έχει εμφανιστεί σε πλήθος τηλεοπτικών εκπομπών όπως "ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΟΣ" , "ΟΙ ΠΥΛΕΣ ΤΟΥ ΑΝΕΞΗΓΗΤΟΥ" ,"ΑΘΕΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ", "ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΩΡΑ" ,"ΑΠΟΡΡΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ", "ΚΩΔΙΚΑΣ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ" , "MEGA Σαββατοκύριακο" καθώς και σε πολλές ραδιοφωνικές εκπομπές .Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα συγκαταλέγονται τα UFO, η ιστορία του ευρύτερου ελληνικού χώρου κ.ά. Στα συλλεκτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται τα γραμματόσημα, τα νομίσματα και τα χαρτονομίσματα.Είναι Έφεδρος Ειδικός Επιστήμονας του Γ.Ε.Σ στο κλάδο των Διαβιβάσεων.Συμμετείχε στις ραδιοφωνικές εκπομπές ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ και ΟΙ ΧΡΗΣΤΕΣ στο ATHENSJUKEBOX .Ειχε επισης και την δική του ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο "ΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΟΠΑΙΑ ΑΤΡΑΠΟ" στο web radio του Ε.Ο.Ε με θέματα που σκοπό έχουν να ξυπνήσουν και άλλους συντρόφους για να περιμένουμε τους βαρβάρους ξένους ή μη.Προσωπικό email : kastamonitis@gmail.com


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

error: